|
|
|
|||
|
|
|
|||
|
|
|
|||
|
|
|
Rencontres de Chants Polyphoniques
De internetsite over deze Japanse drumgroep.
Polyfonie uit de Balkan gebracht door 3 dames.
Italiaanse zangeres.
Italiaanse accordeonist.
De internetsite over deze groep uit Geörgie.
Zangeres uit Canada
Meer foto's gemaakt door Tra Noi tijdens de Rencontres 2010
Polyfonie uit de Balkan gebracht door 3 dames.
Italiaanse zangeres.
Italiaanse accordeonist.
De internetsite over deze groep uit Geörgie.
Zangeres uit Canada
Meer foto's gemaakt door Tra Noi tijdens de Rencontres 2010
XXIIèmes Rencontres de chants polyphoniques.
Tra Noi kan zich geen septembermaand meer voorstellen zonder een bezoek aan de Rencontres de Chants Polyphoniques (of kortweg; Rencontres). We willen daar in Calvi zijn, om in de citadel samen met vrienden te wachten tot de deuren van de Kathedraal of het Oratoire opengaan, om ons weer onder te dompelen in muziek uit alle windstreken, om elke avond A Filetta te zien optreden, om de Corsicaanse geur te snuiven.
® ® ®
woensdag 15 september
Dus zaten we ook dit jaar in het vliegtuig naar Calvi, en wat baalden wij dat de luchtverkeersleiding staakte op onze heenreis, waardoor die 10 uur langer duurde dan gepland.
Ik (Suzan) had me juist enorm verheugd op het eerste concert, het concert van Trio Tzane “polyfonie uit de Balkan en andere historische stemmen”. Drie dames uit drie verschillende landen die in diverse talen zingen.
Maar terwijl zij in de Kathedraal aan het zingen waren keken wij vanuit ons landende vliegtuig neer op de citadel.
Aangekomen op het Piazza d'arme in de citadel begint voor ons het “rencontrer” (ontmoeten), het weerzien met onze mede-A Filettafans is een feestje, er wordt gezoend, omhelsd, ook enkele A Filetta leden zien en zoenen we. Nieuwsgierig naar het gemiste concert vragen we hoe het was: ze zijn allemaal laaiend enthousiast, prachtige stemmen, bijzonder door de diverse talen en culturen…
We vragen Jean-Claude Casanova (van L’Invitu) of wij zijn recensie voor dit concert mogen gebruiken, en zoals we eigenlijk al verwachten stemt hij toe.
Zo ontstaat ook het idee om dit jaar onze medefans elk een recensie te laten schrijven over de concerten, deze kun je hieronder lezen.
Trio Tzane – Polyfonie uit de balkan door Jean-Claude Casanova:
Een mooie opening in Calvi van de XXIIste Rencontres, met om 18.00 uur het Trio Tzane. Deze groep is ontstaan uit de ontmoeting van drie jonge vrouwen: de Kretenzer Xanthoula Dakovanou, de Turkse Gül Hacer Toruk en de Française Sandrine Monlezun.
Zonder zich iets aan grenzen gelegen te laten liggen nam dit trio ons mee op een reis langs Macedonië, Turkije, Bulgarije en Epirus. Ze brachten wereldlijke en religieuze gezangen, zowel orthodox, islamitisch als katholiek. Een mooi voorbeeld van de openheid die de Rencontres zo na aan het hart ligt. Een ogenblik van vrede, gratie en schoonheid dat door het bubliek uitbundig met applaus werd beloond.
Een aanwezige die ondanks zijn discretie opviel in het publiek was Dominique Buccini, president van de Assemblée territoriale. Het wat, behoudens vergissingen, de eeertse keer dat een volksvertegenwoordiger van het hoogste niveau de Rencontres met een bezoek vereerde ("vanzelfsprekend", volgens hem). Dominique Bucchini, een liefhebber van de zangkunst, genoot zichtbaar van het optreden van het trio.
Het concert dat die avond in de Kathedraal plaatsvindt is van Francesca Breschi in samenwerking met Archaea Strings en Riccardo Tesi.
We gaan zitten op de harde houten bankjes, hadden we thuis nog getwijfeld over het wel of niet meenemen van kussentjes; we zijn blij dat we dat wel hebben gedaan.
Francesca Breschi & Archea Strings avec Riccardo Tesi - Italië door Françoise Coulomb:
Francesca Breschi : voix
Mauro Fabbrucci & Riccardo Capanni : violon
Marcello Puliti : viole
Damiano Puliti : violoncelle
Filippo Pedol : contrebasse
Riccardo Tesi : accordéon
Voorwoord:
Wanneer Suzan en Laurent Lohez, de intelligente initiatiefnemers van Tra Noi in Calvi aankomen wordt hen geen strobreed in de weg gelegd en hun vliegtuig is nog amper geland of een aantal van ons wordt ruw overrompeld door hun herhaaldelijke overvallen, daar ze het werkplan, dat ze al lang van te voren en uiteraard zonder ons medeweten hebben opgesteld, niet in het honderd willen laten lopen.
Voor ieder concert op het programma van de Rencontres is al een vrijwillige recensent aangewezen en niemand ontkomt aan hun vriendschappelijke oproep, zo is het nu eenmaal. Het tweetal is onweerstaanbaar, tegenstribbelen hoort bij het spel maar de uitslag staat vast en er wordt nergens van afgeweken, alleen over de deadline van de uitslag valt enigszins te onderhandelen. Hier dan het resultaat van hun stalking, waarvoor ik met het grootste genoegen ben bezweken!!!!!!!
Het begint als een olifant in de porseleinkast waar een geflipte contrabassist losgaat te midden van vier andere besnaarden, die op het eerste gezicht wat minder luidruchtig leken maar geheel met elkaar in overeenstemming waren, die hem enigermate tot rust en aan een meer klassieke wal brengen. Archaea Strings, een verzengende alchemie, in staat om alles te spelen met een volstrekt aanstekelijk plezier.
Daarbij is de ontmoeting met Francesca Breschi, flamboyante reisgenote van de grote Giovanna Marini (onvergetelijke gast bij de Rencontres 2007) eenvoudigweg vanzelfsprekend en natuurlijk.
Francesca Breschi namelijk is een vulkaan, nu eens rustig, dan weer uitbarstend. Ze doet me denken aan Anna Magnani, afwisselend ontroerend en uitbundig, die aan de wieg stond van mijn eerste Italiaanse filmontroering.
Net als de briljante actriceis ze draagster van een eeuwig brandend vuur en heeft ze een stem om voor te knielen, een schitterende stem, een stem die voortdurend van kleur wisselt, die streelt, geselt, strijdt, lijdt...
Net als zij is dit een vrijgevochten vrouw die trots overeind staat, die ons meesleept, samen met de musici van het Archaea-kwartet, op een reis zonder grenzen die genres, regels en tijd wegblaast, met als vertrekpunt Toscane, voorouderlijke moederschoot en startbaan naar elders.
Af en toe geeft ze een paar sleutelwoorden in het Frans om ons te helpen haar weg te begrijpen, maar de taal is geen obstakel, zozeer val talles te raden, van haar gezicht en haar lijf af te lezen, zozeer is alles te voelen in haar stem en die van de instrumenten. Magisch!
Je begrijpt dat ze A Filetta nastaat, onvermoeibare reizigers met de wind aan hun zolen.
Ach, die nomaden ook!
We hebben heel wat afgereisd tijdens dit concert, met als rode draad de mens, de liefde, rechtvaardigheid, vrijheid... het menselijk tekort, overal en altijd.
Kersje op de taart: de grote Riccardo Tesi met zijn diatonische accordeon, een magnifiek musicus die één is met zijn instrument, er mee doet wat hij wil en dat doet hij goddelijk goed, hij laat het spreken en zegt er allerlei mooie dingen mee, op elke toon, in ieder ritme. Een verrukking!
En op het moment dat Francesca ons de “Paghjella di l’Impiccati” schenkt bevangt de emotie me en gaat er een rilling door me heen door haar overweldigende stem. Onvergetelijk!!!
Kom snel weer terug!
Dank aan haar, dank aan hen!
® ® ®
donderdag 16 september
Zonnig Calvi, dit beloofd veel goeds voor vanavond, het late concert zal buiten op het Piazza d'arme plaatsvinden en als de wind niet harder gaat waaien kon dat wel eens gaan lukken.
Maar eerst gaan we weer richting Kathedraal, daar zullen drie muzikanten uit Mongolië optreden.
De Rencontres is veel wachten, maar met een groep gelijkgestemden in de rij staan maakt het wachten tot een feestelijk, gezellig evenement. Er wordt elke keer heel wat afgezoend (was het nou 3 of 4 zoenen ?), gekletst en gelachen. Ook wanneer we zitten is het nog wachten tot alle liefhebbers een plekje hebben, wederom is de Kathedraal vol.
Naranbaatar Purevdorj, Baadma, Nasanjargal Ganbold - Mongolië door Suzan Lohez
Philippe-Jean Catinchi kondigt de groep aan en van achter in de Kathedraal horen we een krachtige engelachtige stem zingen. In klederdracht komt de vrouw al zingend naar voren.
Op het priesterkoor staan al twee mannen, ook in klederdracht, met een bijzonder snaarinstrument klaar. Baadma zingt en de twee mannen spelen op de “paardenhoofdviool”. De zang van de vrouw klinkt helder en krachtig, de mannen maken aparte bromgeluiden.
Zangeres Baadma verteld in het Engels over hun manier van zingen, in Mongolië is er geen zee zoals op Corsica, er zijn de grote weidse steppe, de Gobi-woestijn en de bergen, de zangen zijn “long songs”, omdat het lange zangen zijn zonder ritme of terugkerende melodie, omdat het geluid over een lange afstand gaat (vrienden kunnen met hun yurt 5 kilometer verderop wonen), en omdat je op aarde staat maar de zangen tot aan de hemel moeten klinken.
Ze verteld ook over de bijzondere klanken die de mannen maken “khöömei”, deze onderscheiden zich in de hoge en de lage bromtonen.
Een demonstratie volgt, de wenkbrauwen van de mannen lijken hun bromzang te beïnvloeden, het is prachtig, het vibreert, soms lijkt het geluid wel op dat van een didgeridoo, maar wat deze twee mannen doen is puur en alleen stemgeluid.
De paardenhoofdviool waar op gespeeld wordt is het nationale instrument van Mongolië, het is een vierkante klankkast met 2 snaren en een paardenhoofd aan het eind van de hals.
Baadma verkleed zich tussentijds, weer een bijzonder kledingstuk en een hoofddeksel zoals ik nog nooit heb gezien.
Ze introduceert het volgende lied als zijnde een lied over vrouwen die hun mannen vragen niet teveel te drinken, het gaat over de mannen die op een paardenfestival zijn, sterke mannen, met veel wodka en sigaretten. Ze zegt dat we zelf wel kunnen horen wat het antwoord van de mannen is.
De zang en de muziek nemen je echt mee, je kunt je helemaal voorstellen dat je op de steppe bent, het is een heen en weer zang tussen de vrouw en de mannen. Wat de mannen precies zeggen verstaan we natuurlijk niet, maar het is duidelijk dat ze doen wat ze zelf willen.
De zangen wisselen af tussen de zangeres alleen en de mannen met hun instrumenten, en alle drie tegelijk.
De zangeres verteld dat ze in Mongolië niet alleen voor mensen zingen maar ook voor dieren. Het lied dat ze vervolgens zingt is een zang die ze voor haar paard zingt om het sneller te doen gaan: “breng me naar mijn liefje”. Haar vriendelijke gezicht krachtige stem maken het compleet, je ziet het voor je.
Het publiek is uitzinnig enthousiast, na een lang applaus komen ze terug en spelen een ingetogen toegift.
Een mooie muziekervaring rijker verlaten we de Kathedraal.
Het is al bijna donker wanneer we een plekje zoeken op de trap van het Piazza d´Armes. We zijn opgetogen: het concert van vanavond zal buiten plaatsvinden. Het is een gezamenlijk concert van de Japanse drumgroep KODO (Kodo is het Japanse woord voor hartslag) en A Filetta. De 2 groepen hebben al een reeks gezamenlijke concerten achter de rug, A Filetta was in augustus in Japan om samen met KODO op te treden. En dinsdag 14 september hebben de beide groepen in Bastia de Rencontres geopend met een gezamenlijk concert.
Op ons kussentje op de stenen trap kijken we toe hoe het hele Piazza d’arme zich vult.
A Filetta & Ensemle KODO – Corsica & Japan door Pierre Cassanova:
KODO EN A FILETTA : ENCOUNTER OF THE THIRD KIND
Oef ! Verslag doen van het optreden van A Filetta met de Japanners van het eiland Sado, lastige opgave ! Laurent, je wordt bedankt !
Maar kijk eens aan wat ik heb gedaan, bevangen door de mild stemmende sfeer van de Rencontres, gesust door het gekabbel van de blauwe golfjes, aangeslagen door de zuiver blauwe hemel, onthutst door de schoonheid van de bergen om ons heen, volledig in beslag genomen door de uitwisselingen tussen de vaste festivalgangers die elkaar ieder jaar opnieuw met evenveel plezier treffen, lichtelijk volgestopt na de diverse maaltijden die ons door uitnemende restaurants worden voorgeschoteld, misschien licht beneveld door de goede wijnen van het land (maar ik denk niet dat het daaraan lag)?
Tsja, ik heb ja gezegd !
Ja gezegd tegen deze hachelijke onderneming, tegen deze moeilijke vakantietaak, tegen de afspraak om deze paar regels te schrijven, en ik zie dat ik al een flink stuk bij mekaar heb geschreven door op te biechten hoe zwaar die taak mij valt.
Maar geen uitvluchten !
Terug naar het eigenlijke onderwerp.
Laten we er niet langer omheen draaien.
Ter zake.
Welnu.
Wat te zeggen over dit belangrijkste concert van de Rencontres, dat werd ondersteund door zeer aanwezige publiciteit op de lokale radio en dat meer dan 800 man bijeenbracht op het Place d’armes in Calvi en ongeveer 300 in Bastia? Ik moet bekennen dat ik gek genoeg op twee gedachten hink waar het gaat om het weergeven van mijn indrukken, verscheurd als ik me voel door tegenstrijdige gevoelens.
Het zit zo :
Het valt niet te ontkennen dat de percussie van Kodo erg indrukwekkend is. Kracht, nauwkeurigheid, de trefzekerheid van een metronoom, fysieke inspanning van de musici. Deze muziek die je in een soort Japanse trance brengt laat niemand onverschillig.
Ja, maar… het kan niet anders dan dat je een beetje teleurgesteld bent door de grote gelijkenis tussen de voorstelling van dinsdag in Bastia en die van donderdag in Calvi.
Ja, maar… We hadden het weer niet mee die eerste avond buiten. De wind was er ook en ging niet echt goed samen met het versterkte optreden.
Ja, maar… de broederlijke ontmoeting tussen Japanse musici en onze vrienden van A Filetta was mooi, vooral toen ze op het einde samenkwamen, elkaar bij de schouders pakten, om zingend en trommelend tot een laatste uitgebalanceerde uitspatting te komen.
Ja maar…
Ja maar, hoe zit het met het samengaan van de twee muzieksoorten?
Juist op dat punt wordt het moeilijk te oordelen. Aangezien de muzikale structuren zo ver uiteen liggen, beider sfeer zo verschillend is en de muzikale culturen zo tegengesteld dat onze oren er hoe dan ook moeite mee hebben deze poging tot samengaan naar waarde te schatten.
Het eerste gedeelte begint eigenlijk met een collage, een afwisseling van percussiestukken en de welbekende zangen van onze vrienden.
Dan komt het tot een eerste mengeling, naar mijn mening weinig overtuigend, waarbij het Benedictus in tweeën wordt gehakt door minimalistische percussie (heiligschennis!), die overigens fascineren door hun precisie en coördinatie, en waaraan Beati wordt vastgeplakt.
Vervolgens vermengen de gezangen van de Japanse zangeres zich met die van Jean-Luc, met ongelijke uitkomst, soms zijn er mooie momenten maar ook zijn er niet per se noodzakelijke dissonanties.
Daarna wordt Liberata ingezet tegenover het gezang van een van de percussionisten. Kwam het door de weersomstandigheden en doordat de zangers zichzelf slecht konden horen? Of was het zo bedoeld? Hoe dan ook klonk het geheel af en toe echt vals.
Als laatste twee speciaal voor deze gelegenheid gecomponeerde zangen (onderbroken door adembenemende percussie). Zoals wel vaker wanneer A Filetta samenwerkt met musici van elders, zijn het juist deze liederen die de beste osmose tot stand brengen, met bijzonder mooie momenten.
Op het moment dat ik dit schrijf bedenk ik dat ik best een derde keer had willen luisteren om vast te stellen of deze ontmoeting tussen twee culturen al dan niet geslaagd was.
Het komt er uiteindelijk op neer dat ik het best fijn vond…
® ® ®
vrijdag 17 september
Met veel zin in weer een nieuwe muziekervaring staan we met z´n allen bij de Kathedraal te wachten, we zullen Aria Stisa gaan horen en zien, met Enza Pagliara die vorig jaar met de groep Assurd ook bij de Rencontres aanwezig was.
Aria Stisa “Les Pouilles – Italie” door Anne-Marie Casanova
Binnenkort kunt u hier de recensie van Anne-Marie vinden over het concert van Aria Stisa.
Doordat de weersvoorspellingen niet geweldig zijn is het onzeker of het vanavond wel doorgaat buiten op het Piazza d’arme, wanneer we langs de hekken gaan wordt ons door een van de vele onvermoeibare vrijwilligers verteld dat we het concert van vanavond weer in de openlucht zullen beleven, yes!
The Shin – Georgië door Laurent Lohez
Vandaag ben ik aan de beurt een recensie te schrijven, én dus om het concert van The Shin bij te wonen.
Ik ben zeer benieuwd naar het concert, de recensie en de foto´s van Tra Noi van het concert van juni 2010 van The Shin en A Filetta in Dortmund zitten nog in mijn hoofd, en nu ga ik het zelf zien.
Opnieuw hebben we het geluk dat het droog is en de wind is gaan liggen. De halve maan is prachtig en schijnt af en toe door de wolken.
Traditiegetrouw wordt de avond geopend met een concert van A Filetta. A Filetta te zien optreden is altijd een genoegen. Hier zijn ze buiten, op het Piazza d´Arme. Ademloos hangt het publiek aan hun lippen om niets te missen.
Dit stukje schrijvend krijg ik even weer kippenvel zoals ik die avond had, en zoals waarschijnlijk velen hebben gehad. Het is een kort maar intens optreden met enkele zangen waaronder Ghmerto, een Georgische zang bij wijze van verwelkoming van The Shin, die uit Georgië komen.
Ik ben onder de indruk van het snelle ritme waarmee gespeeld word, het is een groot feest erbij te zijn. De leden van de Shin hebben duidelijk veel plezier in het optreden. Deze fantastische muzikanten sporen elkaar aan om het uiterste uit hun stem en instrumenten te halen, grandioos !
Een soepele, lenige, bijna elastieken danser treedt af en toe op op het ritme van de muziek. Zijn passen en bewegingen zijn stuk voor stuk ontzettend verrassend.
Terwijl ik geniet van het concert is het ineens voorbij, het smaakt naar meer. En gelukkig zal er een vervolg komen, Jean-Claude Acquaviva heeft aangekondigd dat The Shin en A Filetta zullen gaan samenwerken, datgene waar ze in Dortmund mee begonnen waren zal verder uitgewerkt worden.
Na afloop drinken we buiten nog een Pietra-biertje, we zien de mannen van The Shin hun instrumenten inpakken, de technici ruimen de spullen op, hier en daar staan mensen na te praten, we genieten na van weer een prachtige Rencontredag.
® ® ®
Zaterdag 18 september
De laatste dag van de Rencontres is altijd een beetje een gekke drukke dag, in de middag zijn er gratis concerten en je kunt vaak ook een lezing bijwonen.
Om het nog iets drukker te maken hebben we met l´Amichi d´A Filetta afgesproken om samen te gaan eten. Het is een gezellig etentje, er gaan diverse talen over tafel: Frans, Duits, Nederlands en Corsicaans, er wordt veel gelachen en lekker gegeten. Dit is voor ons ook het ontmoeten van de Rencontres!
Terug in de citadel moeten we keuzes maken, het programma is aansluitend en maakt dat je je in vieren zou willen kunnen opdelen. Maar helaas dat gaat niet.
We laten het Cantu à l’asgiu in het Oratoire voor wat het is en zullen ook het gezamenlijke concert van Aria Stisa en Francesca missen: we gaan naar het concert van Kyrie Kristmanson, een Canadese singer-songwriter.
Kyrie Kristmanson – Canada door Pascalle Casanova
Samedi 18 septembre à 16h – Cathédrale Saint-Jean Baptiste
Zonder haast komt ze nar voren door het middenschip, vraagt aan het publiek of alles goed gaat. Een kleine gestalte, gereserveerd maar niet verlegen, haar eerste lied is a capella, geaccentueerd door handgeklap. Later zal ze zichzelf begeleiden op gitaar en trompet. Een bescheiden (iets té...) bassist glijdt af en toe langs een van haar liedjes.
Kyrie Kristmanson swingt op het ritme van folk, pop of jazz, uiterst sober van stijl. Ze zingt voornamelijk in het Engels, maar spreekt uitstekend Frans. Singer-songwriter en bovendien componist, deze vrouw weet hoe ze het publiek, dat in groten getale is gekomen om haar te ontdekken, moet verrassen.
Haar enige eigenaardigheid: een bonthoed (die een beetje kriebelt).
We vergeven het haar... Ze is pas twintig!
Wordt vervolgd.
Na het concert van Kyrie komen we in het warme Oratoire om het concert van Battista Acquaviva bij te wonen, het zit al bomvol en we staan achterin, het is erg warm en de ramen van het Oratoire klapperen in de wind, die helaas maar weinig verkoeling geeft.
Battista zingt Corsicaanse polyfonie, soms begeleidt ze zichzelf op een Cetera. Haar stem klinkt glashelder en de sfeer is renaissanceachtig. Na een aantal zangen vertrekken wederom naar de Kathedraal voor het concert van Vitalba, een polyfoniegroep uit Corte.
Vitalba – Corsica door Ursula Gloeckner
Laurent heeft me gevraagd om een verslag te schrijven van een concert van de Rencontres in Calvi, en ik ben erg blij dat hij juist dat van de Corsicaanse groep Vitalba voor me heeft uitgekozen. Ik houd erg veel van Corsicaanse polyfonie en ik leg lange afstanden af om concerten van mijn favoriete groep, A Filetta, te kunnen bijwonen.
Vitalba (het Corsicaanse woord voor clematis), dat in 2006 de CD “À lu Ghjornu Spuntatu” uitbracht en dat ik nog niet eerder heb horen spelen, bracht (om acht uur die avond) traditionele polyfonie (Domine, Terzine, L’Anniversariu di Minetta) en enkele van hun eigen composities, die ze voornamelijk op gitaar begeleidden.
Het mooiste vond ik : « LAnniversariu di Minetta”, “Fiure di Palestina” en op het einde (met zes man gezongen) “Stabat Mater”, dat door Jean-Claude Acquaviva voor hen is geschreven.
Helaas, maar dat is mijn mening, waren de technische omstandigheden in de Cathedraal verre van ideaal, het geluid leek dof en de stemmen kwamen niet goed uit de verf.
Tijdens het interview na afloop, waarvan ik erg weinig heb begrepen (onze vriendin Ursula is Duits, red), vertelde zanger Jean-Yves Acquaviva dat hun gebruikelijke repertoire meer polyfone zang bevat dan vanavond het geval was. Dat is jammer; de gezangen van vanavond leken veel op elkaar en ik miste een beetje persoonlijk contact met het publiek. Het was een mooi concert, men heeft de ziel van Corsica kunnen ervaren, maar het vonkje wist mij niet te bereiken. Ik had Vitalba graag die avond nog eens in het Oratoire willen horen, met een betere akoestiek en dichter bij het publiek, waar we zeker meer hadden kunnen genieten van hun mooie stemmen en harmonieën. We hopen dat deze jonge groep een plaatsje mag vinden tussen de talrijke andere Corsicaanse groepen.
Na afloop van het concert van Vitalba gaan we als een speer naar het pleintje achter de Kathedraal, daar genieten we in de buitenlucht van Trio Abdallah/Chemirani/Theron.
Trio Abdallah/Chemirani/Theron. – Occitanie, door Laurent Lohez
Troubadours
We zijn buiten op het piazza … achter de Kathedraal. Het weer blijft droog op enkele druppeltjes na.
Tijdens het begin van de concert zie ik een mus komen aanvliegen en rusten in de boom. Even nieuwsgierig als ik, komt hij kijken wat er gebeurd in deze mooie authentieke en groene gelegenheid.
Manu zingt in het Occitaans volgens de traditie van de Sirvantes: dit was een manier voor de troubadour om kritiek te kunnen uitbrengen over de brutaliteit van deze wereld, en over de stommiteit van degene die de macht hadden. Kortom het gaat om opstandige ideeën.
Bijan Chemirani speelt Zab en Darf (traditionele Perzische drums) en Tarek Abdallah speelt Oud (Arabische luit). De muziek is een opeenvolging van Oriëntale en Occidentale klanken.
Ik geniet enorm van het enthousiasme, de intensiteit en van het ritme van dit trio dat ik niet doorheb dat het ondertussen donker is geworden…
Jammer genoeg eindigt het concert na één toegift, en is het voor ons tijd om te gaan aansluiten in de rij voor de grote finale.
Calusgiule à l’ultimu door Suzan Lohez
Wederom is het spannend of het concert van vanavond wel buiten kan plaatsvinden, de mooie halve maan van gisteravond is verborgen achter het wolkendek. Wanneer we de Citadel in mogen nemen we weer plaats op ons vertrouwde plekje op de stenen trap.
We kijken naar de videobeelden van de afgelopen dagen, die op de muur van de Caserma Sampiero worden geprojecteerd. Wat hebben we veel gezien de afgelopen dagen, en vanavond is de “clôture”, diverse artiesten die we de afgelopen dagen hebben gezien zullen vanavond weer hun opwacht maken. Helaas zal KODO er niet bij zijn, Jean-Claude Acquaviva had het gisteravond al gezegd, de leden van KODO zijn helaas al vertrokken. Naast deze artiesten zullen we de Walli Langa Group uit Rajasthan zien optreden. Maar terwijl we naar de beelden kijken begint het te regenen, zachtjes, maar het regent. We doen net of het niet zo is en kijken naar de beelden op de Caserma, maar vóór de kazerne staan diverse mensen van de organisatie met ernstige gezichten te overleggen. The Shin die net nog de instrumenten stond te controleren pakt nu in, de regen wordt harder en de microfoons worden door de technici van het podium gehaald. We voelen het al aankomen: het is ontzettend jammer, maar de slotavond van de 22e Rencontres Polyphoniques zal niet buiten plaatsvinden. Uit ervaring weten we dat we moeten gaan kiezen voor het Oratoire of de Kathedraal (de artiesten zullen op beide locaties optreden) en aangezien we dichter bij het Oratoire zijn gaan we daarheen.
Bij het naar binnengaan worden hoofden geteld (i.v.m. het beperkte aantal zitplaatsen in het Oratoire), en we realiseren ons maar al te goed wat een enorme organisatie dit is. De mensen van U Svegliu Calvese hebben vaker met dit bijltje gehakt, dat is duidelijk, alles verloopt dan ook zeer soepel.
Het valt ons op dat er geen microfoons liggen, alleen het houten podium, brandende kaarsen en publiek vullen het Oratoire. Dit kon wel eens interessant worden.
Na een tijdje komt A Filetta onder groot applaus door het gangpad naar voren. Ze zingen twee zangen uit Himalaya, en ondanks dat het jammer is dat het vanavond geen groot gezamenlijk slotconcert is in de buitenlucht, is het ook wel erg mooi om de mannen zo puur zonder versterking te zien en horen in het Oratoire.
Na de zangen uit Himalaya is het niet heel verwonderlijk dat Baadma (de zangeres uit Mongolië) achterin begint te zingen. Het is een feest om wederom die prachtige krachtige stem te horen. Het is niet moeilijk je voor te stellen dat haar stem ver draagt over de steppe van Mongolië, de intensiteit van het lied geeft me kippenvel, zeker wanneer ze ook met een zachte stem spreekt tijdens het lied. Aan het applaus te horen zijn meer mensen geroerd.
Heel blij ben ik wanneer ik twee dames van het Trio Tzane zie binnenkomen, kunnen we toch nog van dit interculturele trio (nu dus even een duo) genieten. Onze vrienden hebben niets teveel gezegd, ze hebben prachtige stemmen en begeleiden zichzelf op de handdrum.
Onder luid applaus komen de mannen van A Filetta weer via het gangpad naar voren lopen. Wat heerlijk, het is muisstil wanneer ze weer zingen. Ze zingen A Violetta, een oud Corsicaans volkslied.
Het is áltijd fijn om A Filetta live te horen zingen, maar om ze hier, in de Balagna te horen zingen, waar ze thuis zijn, tijdens hun eigen festival, dat geeft een extra dimensie.
Dan is het de beurt aan Enza Pagliara, ditmaal alleen met haar handdrum, Enza heeft duidelijk ook geen versterking nodig, wat een kracht komt er uit die frêle vrouw, steeds met dezelfde energie staat ze er, een plezier om te zien en om naar te luisteren. Het publiek denkt daar het zelfde over, een groot applaus valt haar deel.
Ook Kyrie Kristmanson krijgen we nog een keer te zien, dit keer zonder gitaar, maar zichzelf begeleidend met handgeklap en het klakken van haar hakken. Haar jonge ijle stem klinkt zacht en dromerig.
Voor een laatste keer komt A Filetta naar voren, van het album “Le Libertin” zingen ze Gloria, heerlijk licht en luchtig.
Francesca Breschi treedt deze keer ook alleen op, geen muzikanten maar puur haar stem, zonder poespas staat ze daar voor in het Oratoire, haar optreden met het Archaea Strings en Riccardo Tesi was geweldig, maar het is ook erg plezant om haar solo te zien en horen zingen.
Twee leden van The Shin komen met hun gastzanger het Oratoire binnen. Geen duelerende gitaren, geen kruik waar op getrommeld wordt, geen danser, slechts’ drie zangers uit Georgië, maar prachtig, hun warme diepe stemmen voel je in je lijf. Ze zingen ook een lied dat steeds sneller gaat, de gastzanger heeft een spiekpapier bij zich de anderen plagen hem door een hand erop te leggen. Het lied gaat sneller en sneller, het publiek applaudisseert een paar keer omdat het niet sneller lijkt te kunnen, we klappen, maar het kan toch nog sneller. Het is grappig en we moeten allemaal erg lachen.
De drie troubadours van Trio Abdallah/Chemirani/Théron komen het Oratoire binnen en ik realiseer me dat dit voor het eerst deze avond is dat er naast de handdrum er muziekinstrumenten aan te pas komen
De Zarb van Bijan Chemirani, de Oud van Tarek Abdallah en de stem van Manu Théron versterken elkaar.
Dan hebben de vrijwilligers van U Svegliu Calvese even tijd nodig om het Oratoire voor te bereiden op de Walli Langa Group uit Rajasthan.
We vermoeden dat er nu versterking komt, maar niets is minder waar, er wordt een podium opgebouwd waarop een groot vloerkleed komt. Vier prachtig wit geklede mannen met gekleurde sjaals en dito tulbanden komen binnen en gaan op hun knieën op het kleed zitten.
Eén heeft een trommel, één een Indisch harmonium en de twee anderen hebben houten Kartales (een soort castagnetten). Met vrolijke gezichten beginnen ze te zingen, het geeft je het gevoel dat ze over de liefde en andere blije onderwerpen zingen, zeker weten doen we het natuurlijk niet want ze zingen in Rajasthani.
Wederom horen we zeer krachtige stemmen, één van de mannen zwaait zo vervaarlijk met de Kartales dat we bang zijn dat hij de ander een klap verkoopt. Gelukkig valt dat mee maar er lijkt wel een soort Kartales-duel te ontstaan. Het concert is op geen enkel moment minder in kracht of intensiteit, het publiek beloont ze met een luid applaus.
En dan is het ineens afgelopen, het eind van de 22e Rencontres Polyphoniques is een feit. Het eind van de Rencontres geeft me altijd een weemoedig gevoel, zoveel fijne muziek, enthousiaste artiesten, vriendschappen, ontmoetingen, het had nog wel even door mogen gaan maar het is klaar en over.
We lopen naar de Kathedraal en daar horen we het slotapplaus, helaas, er is geen extraatje te verkrijgen.
Lichtelijk verloren staan we op de trappen van het Piazza d´Arme, het is inmiddels droog en niet koud, en dan ineens, toch nog een extraatje: de Italiaanse dames en heer van Aria Stisa staan vlak bij ons en beginnen spontaan en met veel plezier te zingen, al snel staat er een grote groep enthousiast publiek om hen heen, er wordt meegezongen met “Bella Ciao” wat denk ik een bekend Italiaans lied is, wat is dit een heerlijk toetje.
En dan is het echt klaar, we nemen afscheid van l´Amichi d´A Filetta, we zeggen "à l´anée prochaine" tegen enkele U Svegliu Calvese leden, en "merci et a jeudi" tegen Valérie en de mannen van A Filetta (we zullen die dag een concert van A Filetta bijwonen in Düsseldorf).
Onder de heldere sterrenhemel lopen we voor de laatste keer dit jaar over de keien van de citadel naar beneden.
Het was weer genieten...
Tra Noi kan zich geen septembermaand meer voorstellen zonder een bezoek aan de Rencontres de Chants Polyphoniques (of kortweg; Rencontres). We willen daar in Calvi zijn, om in de citadel samen met vrienden te wachten tot de deuren van de Kathedraal of het Oratoire opengaan, om ons weer onder te dompelen in muziek uit alle windstreken, om elke avond A Filetta te zien optreden, om de Corsicaanse geur te snuiven.
® ® ®
woensdag 15 september
Dus zaten we ook dit jaar in het vliegtuig naar Calvi, en wat baalden wij dat de luchtverkeersleiding staakte op onze heenreis, waardoor die 10 uur langer duurde dan gepland.
Ik (Suzan) had me juist enorm verheugd op het eerste concert, het concert van Trio Tzane “polyfonie uit de Balkan en andere historische stemmen”. Drie dames uit drie verschillende landen die in diverse talen zingen.
Maar terwijl zij in de Kathedraal aan het zingen waren keken wij vanuit ons landende vliegtuig neer op de citadel.
Aangekomen op het Piazza d'arme in de citadel begint voor ons het “rencontrer” (ontmoeten), het weerzien met onze mede-A Filettafans is een feestje, er wordt gezoend, omhelsd, ook enkele A Filetta leden zien en zoenen we. Nieuwsgierig naar het gemiste concert vragen we hoe het was: ze zijn allemaal laaiend enthousiast, prachtige stemmen, bijzonder door de diverse talen en culturen…
We vragen Jean-Claude Casanova (van L’Invitu) of wij zijn recensie voor dit concert mogen gebruiken, en zoals we eigenlijk al verwachten stemt hij toe.
Zo ontstaat ook het idee om dit jaar onze medefans elk een recensie te laten schrijven over de concerten, deze kun je hieronder lezen.
Trio Tzane – Polyfonie uit de balkan door Jean-Claude Casanova:
Een mooie opening in Calvi van de XXIIste Rencontres, met om 18.00 uur het Trio Tzane. Deze groep is ontstaan uit de ontmoeting van drie jonge vrouwen: de Kretenzer Xanthoula Dakovanou, de Turkse Gül Hacer Toruk en de Française Sandrine Monlezun.
Zonder zich iets aan grenzen gelegen te laten liggen nam dit trio ons mee op een reis langs Macedonië, Turkije, Bulgarije en Epirus. Ze brachten wereldlijke en religieuze gezangen, zowel orthodox, islamitisch als katholiek. Een mooi voorbeeld van de openheid die de Rencontres zo na aan het hart ligt. Een ogenblik van vrede, gratie en schoonheid dat door het bubliek uitbundig met applaus werd beloond.
Een aanwezige die ondanks zijn discretie opviel in het publiek was Dominique Buccini, president van de Assemblée territoriale. Het wat, behoudens vergissingen, de eeertse keer dat een volksvertegenwoordiger van het hoogste niveau de Rencontres met een bezoek vereerde ("vanzelfsprekend", volgens hem). Dominique Bucchini, een liefhebber van de zangkunst, genoot zichtbaar van het optreden van het trio.
Het concert dat die avond in de Kathedraal plaatsvindt is van Francesca Breschi in samenwerking met Archaea Strings en Riccardo Tesi.
We gaan zitten op de harde houten bankjes, hadden we thuis nog getwijfeld over het wel of niet meenemen van kussentjes; we zijn blij dat we dat wel hebben gedaan.
Francesca Breschi & Archea Strings avec Riccardo Tesi - Italië door Françoise Coulomb:
Francesca Breschi : voix
Mauro Fabbrucci & Riccardo Capanni : violon
Marcello Puliti : viole
Damiano Puliti : violoncelle
Filippo Pedol : contrebasse
Riccardo Tesi : accordéon
Voorwoord:
Wanneer Suzan en Laurent Lohez, de intelligente initiatiefnemers van Tra Noi in Calvi aankomen wordt hen geen strobreed in de weg gelegd en hun vliegtuig is nog amper geland of een aantal van ons wordt ruw overrompeld door hun herhaaldelijke overvallen, daar ze het werkplan, dat ze al lang van te voren en uiteraard zonder ons medeweten hebben opgesteld, niet in het honderd willen laten lopen.
Voor ieder concert op het programma van de Rencontres is al een vrijwillige recensent aangewezen en niemand ontkomt aan hun vriendschappelijke oproep, zo is het nu eenmaal. Het tweetal is onweerstaanbaar, tegenstribbelen hoort bij het spel maar de uitslag staat vast en er wordt nergens van afgeweken, alleen over de deadline van de uitslag valt enigszins te onderhandelen. Hier dan het resultaat van hun stalking, waarvoor ik met het grootste genoegen ben bezweken!!!!!!!
Het begint als een olifant in de porseleinkast waar een geflipte contrabassist losgaat te midden van vier andere besnaarden, die op het eerste gezicht wat minder luidruchtig leken maar geheel met elkaar in overeenstemming waren, die hem enigermate tot rust en aan een meer klassieke wal brengen. Archaea Strings, een verzengende alchemie, in staat om alles te spelen met een volstrekt aanstekelijk plezier.
Daarbij is de ontmoeting met Francesca Breschi, flamboyante reisgenote van de grote Giovanna Marini (onvergetelijke gast bij de Rencontres 2007) eenvoudigweg vanzelfsprekend en natuurlijk.
Francesca Breschi namelijk is een vulkaan, nu eens rustig, dan weer uitbarstend. Ze doet me denken aan Anna Magnani, afwisselend ontroerend en uitbundig, die aan de wieg stond van mijn eerste Italiaanse filmontroering.
Net als de briljante actriceis ze draagster van een eeuwig brandend vuur en heeft ze een stem om voor te knielen, een schitterende stem, een stem die voortdurend van kleur wisselt, die streelt, geselt, strijdt, lijdt...
Net als zij is dit een vrijgevochten vrouw die trots overeind staat, die ons meesleept, samen met de musici van het Archaea-kwartet, op een reis zonder grenzen die genres, regels en tijd wegblaast, met als vertrekpunt Toscane, voorouderlijke moederschoot en startbaan naar elders.
Af en toe geeft ze een paar sleutelwoorden in het Frans om ons te helpen haar weg te begrijpen, maar de taal is geen obstakel, zozeer val talles te raden, van haar gezicht en haar lijf af te lezen, zozeer is alles te voelen in haar stem en die van de instrumenten. Magisch!
Je begrijpt dat ze A Filetta nastaat, onvermoeibare reizigers met de wind aan hun zolen.
Ach, die nomaden ook!
We hebben heel wat afgereisd tijdens dit concert, met als rode draad de mens, de liefde, rechtvaardigheid, vrijheid... het menselijk tekort, overal en altijd.
Kersje op de taart: de grote Riccardo Tesi met zijn diatonische accordeon, een magnifiek musicus die één is met zijn instrument, er mee doet wat hij wil en dat doet hij goddelijk goed, hij laat het spreken en zegt er allerlei mooie dingen mee, op elke toon, in ieder ritme. Een verrukking!
En op het moment dat Francesca ons de “Paghjella di l’Impiccati” schenkt bevangt de emotie me en gaat er een rilling door me heen door haar overweldigende stem. Onvergetelijk!!!
Kom snel weer terug!
Dank aan haar, dank aan hen!
® ® ®
donderdag 16 september
Zonnig Calvi, dit beloofd veel goeds voor vanavond, het late concert zal buiten op het Piazza d'arme plaatsvinden en als de wind niet harder gaat waaien kon dat wel eens gaan lukken.
Maar eerst gaan we weer richting Kathedraal, daar zullen drie muzikanten uit Mongolië optreden.
De Rencontres is veel wachten, maar met een groep gelijkgestemden in de rij staan maakt het wachten tot een feestelijk, gezellig evenement. Er wordt elke keer heel wat afgezoend (was het nou 3 of 4 zoenen ?), gekletst en gelachen. Ook wanneer we zitten is het nog wachten tot alle liefhebbers een plekje hebben, wederom is de Kathedraal vol.
Naranbaatar Purevdorj, Baadma, Nasanjargal Ganbold - Mongolië door Suzan Lohez
Philippe-Jean Catinchi kondigt de groep aan en van achter in de Kathedraal horen we een krachtige engelachtige stem zingen. In klederdracht komt de vrouw al zingend naar voren.
Op het priesterkoor staan al twee mannen, ook in klederdracht, met een bijzonder snaarinstrument klaar. Baadma zingt en de twee mannen spelen op de “paardenhoofdviool”. De zang van de vrouw klinkt helder en krachtig, de mannen maken aparte bromgeluiden.
Zangeres Baadma verteld in het Engels over hun manier van zingen, in Mongolië is er geen zee zoals op Corsica, er zijn de grote weidse steppe, de Gobi-woestijn en de bergen, de zangen zijn “long songs”, omdat het lange zangen zijn zonder ritme of terugkerende melodie, omdat het geluid over een lange afstand gaat (vrienden kunnen met hun yurt 5 kilometer verderop wonen), en omdat je op aarde staat maar de zangen tot aan de hemel moeten klinken.
Ze verteld ook over de bijzondere klanken die de mannen maken “khöömei”, deze onderscheiden zich in de hoge en de lage bromtonen.
Een demonstratie volgt, de wenkbrauwen van de mannen lijken hun bromzang te beïnvloeden, het is prachtig, het vibreert, soms lijkt het geluid wel op dat van een didgeridoo, maar wat deze twee mannen doen is puur en alleen stemgeluid.
De paardenhoofdviool waar op gespeeld wordt is het nationale instrument van Mongolië, het is een vierkante klankkast met 2 snaren en een paardenhoofd aan het eind van de hals.
Baadma verkleed zich tussentijds, weer een bijzonder kledingstuk en een hoofddeksel zoals ik nog nooit heb gezien.
Ze introduceert het volgende lied als zijnde een lied over vrouwen die hun mannen vragen niet teveel te drinken, het gaat over de mannen die op een paardenfestival zijn, sterke mannen, met veel wodka en sigaretten. Ze zegt dat we zelf wel kunnen horen wat het antwoord van de mannen is.
De zang en de muziek nemen je echt mee, je kunt je helemaal voorstellen dat je op de steppe bent, het is een heen en weer zang tussen de vrouw en de mannen. Wat de mannen precies zeggen verstaan we natuurlijk niet, maar het is duidelijk dat ze doen wat ze zelf willen.
De zangen wisselen af tussen de zangeres alleen en de mannen met hun instrumenten, en alle drie tegelijk.
De zangeres verteld dat ze in Mongolië niet alleen voor mensen zingen maar ook voor dieren. Het lied dat ze vervolgens zingt is een zang die ze voor haar paard zingt om het sneller te doen gaan: “breng me naar mijn liefje”. Haar vriendelijke gezicht krachtige stem maken het compleet, je ziet het voor je.
Het publiek is uitzinnig enthousiast, na een lang applaus komen ze terug en spelen een ingetogen toegift.
Een mooie muziekervaring rijker verlaten we de Kathedraal.
Het is al bijna donker wanneer we een plekje zoeken op de trap van het Piazza d´Armes. We zijn opgetogen: het concert van vanavond zal buiten plaatsvinden. Het is een gezamenlijk concert van de Japanse drumgroep KODO (Kodo is het Japanse woord voor hartslag) en A Filetta. De 2 groepen hebben al een reeks gezamenlijke concerten achter de rug, A Filetta was in augustus in Japan om samen met KODO op te treden. En dinsdag 14 september hebben de beide groepen in Bastia de Rencontres geopend met een gezamenlijk concert.
Op ons kussentje op de stenen trap kijken we toe hoe het hele Piazza d’arme zich vult.
A Filetta & Ensemle KODO – Corsica & Japan door Pierre Cassanova:
KODO EN A FILETTA : ENCOUNTER OF THE THIRD KIND
Oef ! Verslag doen van het optreden van A Filetta met de Japanners van het eiland Sado, lastige opgave ! Laurent, je wordt bedankt !
Maar kijk eens aan wat ik heb gedaan, bevangen door de mild stemmende sfeer van de Rencontres, gesust door het gekabbel van de blauwe golfjes, aangeslagen door de zuiver blauwe hemel, onthutst door de schoonheid van de bergen om ons heen, volledig in beslag genomen door de uitwisselingen tussen de vaste festivalgangers die elkaar ieder jaar opnieuw met evenveel plezier treffen, lichtelijk volgestopt na de diverse maaltijden die ons door uitnemende restaurants worden voorgeschoteld, misschien licht beneveld door de goede wijnen van het land (maar ik denk niet dat het daaraan lag)?
Tsja, ik heb ja gezegd !
Ja gezegd tegen deze hachelijke onderneming, tegen deze moeilijke vakantietaak, tegen de afspraak om deze paar regels te schrijven, en ik zie dat ik al een flink stuk bij mekaar heb geschreven door op te biechten hoe zwaar die taak mij valt.
Maar geen uitvluchten !
Terug naar het eigenlijke onderwerp.
Laten we er niet langer omheen draaien.
Ter zake.
Welnu.
Wat te zeggen over dit belangrijkste concert van de Rencontres, dat werd ondersteund door zeer aanwezige publiciteit op de lokale radio en dat meer dan 800 man bijeenbracht op het Place d’armes in Calvi en ongeveer 300 in Bastia? Ik moet bekennen dat ik gek genoeg op twee gedachten hink waar het gaat om het weergeven van mijn indrukken, verscheurd als ik me voel door tegenstrijdige gevoelens.
Het zit zo :
Het valt niet te ontkennen dat de percussie van Kodo erg indrukwekkend is. Kracht, nauwkeurigheid, de trefzekerheid van een metronoom, fysieke inspanning van de musici. Deze muziek die je in een soort Japanse trance brengt laat niemand onverschillig.
Ja, maar… het kan niet anders dan dat je een beetje teleurgesteld bent door de grote gelijkenis tussen de voorstelling van dinsdag in Bastia en die van donderdag in Calvi.
Ja, maar… We hadden het weer niet mee die eerste avond buiten. De wind was er ook en ging niet echt goed samen met het versterkte optreden.
Ja, maar… de broederlijke ontmoeting tussen Japanse musici en onze vrienden van A Filetta was mooi, vooral toen ze op het einde samenkwamen, elkaar bij de schouders pakten, om zingend en trommelend tot een laatste uitgebalanceerde uitspatting te komen.
Ja maar…
Ja maar, hoe zit het met het samengaan van de twee muzieksoorten?
Juist op dat punt wordt het moeilijk te oordelen. Aangezien de muzikale structuren zo ver uiteen liggen, beider sfeer zo verschillend is en de muzikale culturen zo tegengesteld dat onze oren er hoe dan ook moeite mee hebben deze poging tot samengaan naar waarde te schatten.
Het eerste gedeelte begint eigenlijk met een collage, een afwisseling van percussiestukken en de welbekende zangen van onze vrienden.
Dan komt het tot een eerste mengeling, naar mijn mening weinig overtuigend, waarbij het Benedictus in tweeën wordt gehakt door minimalistische percussie (heiligschennis!), die overigens fascineren door hun precisie en coördinatie, en waaraan Beati wordt vastgeplakt.
Vervolgens vermengen de gezangen van de Japanse zangeres zich met die van Jean-Luc, met ongelijke uitkomst, soms zijn er mooie momenten maar ook zijn er niet per se noodzakelijke dissonanties.
Daarna wordt Liberata ingezet tegenover het gezang van een van de percussionisten. Kwam het door de weersomstandigheden en doordat de zangers zichzelf slecht konden horen? Of was het zo bedoeld? Hoe dan ook klonk het geheel af en toe echt vals.
Als laatste twee speciaal voor deze gelegenheid gecomponeerde zangen (onderbroken door adembenemende percussie). Zoals wel vaker wanneer A Filetta samenwerkt met musici van elders, zijn het juist deze liederen die de beste osmose tot stand brengen, met bijzonder mooie momenten.
Op het moment dat ik dit schrijf bedenk ik dat ik best een derde keer had willen luisteren om vast te stellen of deze ontmoeting tussen twee culturen al dan niet geslaagd was.
Het komt er uiteindelijk op neer dat ik het best fijn vond…
® ® ®
vrijdag 17 september
Met veel zin in weer een nieuwe muziekervaring staan we met z´n allen bij de Kathedraal te wachten, we zullen Aria Stisa gaan horen en zien, met Enza Pagliara die vorig jaar met de groep Assurd ook bij de Rencontres aanwezig was.
Aria Stisa “Les Pouilles – Italie” door Anne-Marie Casanova
Binnenkort kunt u hier de recensie van Anne-Marie vinden over het concert van Aria Stisa.
Doordat de weersvoorspellingen niet geweldig zijn is het onzeker of het vanavond wel doorgaat buiten op het Piazza d’arme, wanneer we langs de hekken gaan wordt ons door een van de vele onvermoeibare vrijwilligers verteld dat we het concert van vanavond weer in de openlucht zullen beleven, yes!
The Shin – Georgië door Laurent Lohez
Vandaag ben ik aan de beurt een recensie te schrijven, én dus om het concert van The Shin bij te wonen.
Ik ben zeer benieuwd naar het concert, de recensie en de foto´s van Tra Noi van het concert van juni 2010 van The Shin en A Filetta in Dortmund zitten nog in mijn hoofd, en nu ga ik het zelf zien.
Opnieuw hebben we het geluk dat het droog is en de wind is gaan liggen. De halve maan is prachtig en schijnt af en toe door de wolken.
Traditiegetrouw wordt de avond geopend met een concert van A Filetta. A Filetta te zien optreden is altijd een genoegen. Hier zijn ze buiten, op het Piazza d´Arme. Ademloos hangt het publiek aan hun lippen om niets te missen.
Dit stukje schrijvend krijg ik even weer kippenvel zoals ik die avond had, en zoals waarschijnlijk velen hebben gehad. Het is een kort maar intens optreden met enkele zangen waaronder Ghmerto, een Georgische zang bij wijze van verwelkoming van The Shin, die uit Georgië komen.
Ik ben onder de indruk van het snelle ritme waarmee gespeeld word, het is een groot feest erbij te zijn. De leden van de Shin hebben duidelijk veel plezier in het optreden. Deze fantastische muzikanten sporen elkaar aan om het uiterste uit hun stem en instrumenten te halen, grandioos !
Een soepele, lenige, bijna elastieken danser treedt af en toe op op het ritme van de muziek. Zijn passen en bewegingen zijn stuk voor stuk ontzettend verrassend.
Terwijl ik geniet van het concert is het ineens voorbij, het smaakt naar meer. En gelukkig zal er een vervolg komen, Jean-Claude Acquaviva heeft aangekondigd dat The Shin en A Filetta zullen gaan samenwerken, datgene waar ze in Dortmund mee begonnen waren zal verder uitgewerkt worden.
Na afloop drinken we buiten nog een Pietra-biertje, we zien de mannen van The Shin hun instrumenten inpakken, de technici ruimen de spullen op, hier en daar staan mensen na te praten, we genieten na van weer een prachtige Rencontredag.
® ® ®
Zaterdag 18 september
De laatste dag van de Rencontres is altijd een beetje een gekke drukke dag, in de middag zijn er gratis concerten en je kunt vaak ook een lezing bijwonen.
Om het nog iets drukker te maken hebben we met l´Amichi d´A Filetta afgesproken om samen te gaan eten. Het is een gezellig etentje, er gaan diverse talen over tafel: Frans, Duits, Nederlands en Corsicaans, er wordt veel gelachen en lekker gegeten. Dit is voor ons ook het ontmoeten van de Rencontres!
Terug in de citadel moeten we keuzes maken, het programma is aansluitend en maakt dat je je in vieren zou willen kunnen opdelen. Maar helaas dat gaat niet.
We laten het Cantu à l’asgiu in het Oratoire voor wat het is en zullen ook het gezamenlijke concert van Aria Stisa en Francesca missen: we gaan naar het concert van Kyrie Kristmanson, een Canadese singer-songwriter.
Kyrie Kristmanson – Canada door Pascalle Casanova
Samedi 18 septembre à 16h – Cathédrale Saint-Jean Baptiste
Zonder haast komt ze nar voren door het middenschip, vraagt aan het publiek of alles goed gaat. Een kleine gestalte, gereserveerd maar niet verlegen, haar eerste lied is a capella, geaccentueerd door handgeklap. Later zal ze zichzelf begeleiden op gitaar en trompet. Een bescheiden (iets té...) bassist glijdt af en toe langs een van haar liedjes.
Kyrie Kristmanson swingt op het ritme van folk, pop of jazz, uiterst sober van stijl. Ze zingt voornamelijk in het Engels, maar spreekt uitstekend Frans. Singer-songwriter en bovendien componist, deze vrouw weet hoe ze het publiek, dat in groten getale is gekomen om haar te ontdekken, moet verrassen.
Haar enige eigenaardigheid: een bonthoed (die een beetje kriebelt).
We vergeven het haar... Ze is pas twintig!
Wordt vervolgd.
Na het concert van Kyrie komen we in het warme Oratoire om het concert van Battista Acquaviva bij te wonen, het zit al bomvol en we staan achterin, het is erg warm en de ramen van het Oratoire klapperen in de wind, die helaas maar weinig verkoeling geeft.
Battista zingt Corsicaanse polyfonie, soms begeleidt ze zichzelf op een Cetera. Haar stem klinkt glashelder en de sfeer is renaissanceachtig. Na een aantal zangen vertrekken wederom naar de Kathedraal voor het concert van Vitalba, een polyfoniegroep uit Corte.
Vitalba – Corsica door Ursula Gloeckner
Laurent heeft me gevraagd om een verslag te schrijven van een concert van de Rencontres in Calvi, en ik ben erg blij dat hij juist dat van de Corsicaanse groep Vitalba voor me heeft uitgekozen. Ik houd erg veel van Corsicaanse polyfonie en ik leg lange afstanden af om concerten van mijn favoriete groep, A Filetta, te kunnen bijwonen.
Vitalba (het Corsicaanse woord voor clematis), dat in 2006 de CD “À lu Ghjornu Spuntatu” uitbracht en dat ik nog niet eerder heb horen spelen, bracht (om acht uur die avond) traditionele polyfonie (Domine, Terzine, L’Anniversariu di Minetta) en enkele van hun eigen composities, die ze voornamelijk op gitaar begeleidden.
Het mooiste vond ik : « LAnniversariu di Minetta”, “Fiure di Palestina” en op het einde (met zes man gezongen) “Stabat Mater”, dat door Jean-Claude Acquaviva voor hen is geschreven.
Helaas, maar dat is mijn mening, waren de technische omstandigheden in de Cathedraal verre van ideaal, het geluid leek dof en de stemmen kwamen niet goed uit de verf.
Tijdens het interview na afloop, waarvan ik erg weinig heb begrepen (onze vriendin Ursula is Duits, red), vertelde zanger Jean-Yves Acquaviva dat hun gebruikelijke repertoire meer polyfone zang bevat dan vanavond het geval was. Dat is jammer; de gezangen van vanavond leken veel op elkaar en ik miste een beetje persoonlijk contact met het publiek. Het was een mooi concert, men heeft de ziel van Corsica kunnen ervaren, maar het vonkje wist mij niet te bereiken. Ik had Vitalba graag die avond nog eens in het Oratoire willen horen, met een betere akoestiek en dichter bij het publiek, waar we zeker meer hadden kunnen genieten van hun mooie stemmen en harmonieën. We hopen dat deze jonge groep een plaatsje mag vinden tussen de talrijke andere Corsicaanse groepen.
Na afloop van het concert van Vitalba gaan we als een speer naar het pleintje achter de Kathedraal, daar genieten we in de buitenlucht van Trio Abdallah/Chemirani/Theron.
Trio Abdallah/Chemirani/Theron. – Occitanie, door Laurent Lohez
Troubadours
We zijn buiten op het piazza … achter de Kathedraal. Het weer blijft droog op enkele druppeltjes na.
Tijdens het begin van de concert zie ik een mus komen aanvliegen en rusten in de boom. Even nieuwsgierig als ik, komt hij kijken wat er gebeurd in deze mooie authentieke en groene gelegenheid.
Manu zingt in het Occitaans volgens de traditie van de Sirvantes: dit was een manier voor de troubadour om kritiek te kunnen uitbrengen over de brutaliteit van deze wereld, en over de stommiteit van degene die de macht hadden. Kortom het gaat om opstandige ideeën.
Bijan Chemirani speelt Zab en Darf (traditionele Perzische drums) en Tarek Abdallah speelt Oud (Arabische luit). De muziek is een opeenvolging van Oriëntale en Occidentale klanken.
Ik geniet enorm van het enthousiasme, de intensiteit en van het ritme van dit trio dat ik niet doorheb dat het ondertussen donker is geworden…
Jammer genoeg eindigt het concert na één toegift, en is het voor ons tijd om te gaan aansluiten in de rij voor de grote finale.
Calusgiule à l’ultimu door Suzan Lohez
Wederom is het spannend of het concert van vanavond wel buiten kan plaatsvinden, de mooie halve maan van gisteravond is verborgen achter het wolkendek. Wanneer we de Citadel in mogen nemen we weer plaats op ons vertrouwde plekje op de stenen trap.
We kijken naar de videobeelden van de afgelopen dagen, die op de muur van de Caserma Sampiero worden geprojecteerd. Wat hebben we veel gezien de afgelopen dagen, en vanavond is de “clôture”, diverse artiesten die we de afgelopen dagen hebben gezien zullen vanavond weer hun opwacht maken. Helaas zal KODO er niet bij zijn, Jean-Claude Acquaviva had het gisteravond al gezegd, de leden van KODO zijn helaas al vertrokken. Naast deze artiesten zullen we de Walli Langa Group uit Rajasthan zien optreden. Maar terwijl we naar de beelden kijken begint het te regenen, zachtjes, maar het regent. We doen net of het niet zo is en kijken naar de beelden op de Caserma, maar vóór de kazerne staan diverse mensen van de organisatie met ernstige gezichten te overleggen. The Shin die net nog de instrumenten stond te controleren pakt nu in, de regen wordt harder en de microfoons worden door de technici van het podium gehaald. We voelen het al aankomen: het is ontzettend jammer, maar de slotavond van de 22e Rencontres Polyphoniques zal niet buiten plaatsvinden. Uit ervaring weten we dat we moeten gaan kiezen voor het Oratoire of de Kathedraal (de artiesten zullen op beide locaties optreden) en aangezien we dichter bij het Oratoire zijn gaan we daarheen.
Bij het naar binnengaan worden hoofden geteld (i.v.m. het beperkte aantal zitplaatsen in het Oratoire), en we realiseren ons maar al te goed wat een enorme organisatie dit is. De mensen van U Svegliu Calvese hebben vaker met dit bijltje gehakt, dat is duidelijk, alles verloopt dan ook zeer soepel.
Het valt ons op dat er geen microfoons liggen, alleen het houten podium, brandende kaarsen en publiek vullen het Oratoire. Dit kon wel eens interessant worden.
Na een tijdje komt A Filetta onder groot applaus door het gangpad naar voren. Ze zingen twee zangen uit Himalaya, en ondanks dat het jammer is dat het vanavond geen groot gezamenlijk slotconcert is in de buitenlucht, is het ook wel erg mooi om de mannen zo puur zonder versterking te zien en horen in het Oratoire.
Na de zangen uit Himalaya is het niet heel verwonderlijk dat Baadma (de zangeres uit Mongolië) achterin begint te zingen. Het is een feest om wederom die prachtige krachtige stem te horen. Het is niet moeilijk je voor te stellen dat haar stem ver draagt over de steppe van Mongolië, de intensiteit van het lied geeft me kippenvel, zeker wanneer ze ook met een zachte stem spreekt tijdens het lied. Aan het applaus te horen zijn meer mensen geroerd.
Heel blij ben ik wanneer ik twee dames van het Trio Tzane zie binnenkomen, kunnen we toch nog van dit interculturele trio (nu dus even een duo) genieten. Onze vrienden hebben niets teveel gezegd, ze hebben prachtige stemmen en begeleiden zichzelf op de handdrum.
Onder luid applaus komen de mannen van A Filetta weer via het gangpad naar voren lopen. Wat heerlijk, het is muisstil wanneer ze weer zingen. Ze zingen A Violetta, een oud Corsicaans volkslied.
Het is áltijd fijn om A Filetta live te horen zingen, maar om ze hier, in de Balagna te horen zingen, waar ze thuis zijn, tijdens hun eigen festival, dat geeft een extra dimensie.
Dan is het de beurt aan Enza Pagliara, ditmaal alleen met haar handdrum, Enza heeft duidelijk ook geen versterking nodig, wat een kracht komt er uit die frêle vrouw, steeds met dezelfde energie staat ze er, een plezier om te zien en om naar te luisteren. Het publiek denkt daar het zelfde over, een groot applaus valt haar deel.
Ook Kyrie Kristmanson krijgen we nog een keer te zien, dit keer zonder gitaar, maar zichzelf begeleidend met handgeklap en het klakken van haar hakken. Haar jonge ijle stem klinkt zacht en dromerig.
Voor een laatste keer komt A Filetta naar voren, van het album “Le Libertin” zingen ze Gloria, heerlijk licht en luchtig.
Francesca Breschi treedt deze keer ook alleen op, geen muzikanten maar puur haar stem, zonder poespas staat ze daar voor in het Oratoire, haar optreden met het Archaea Strings en Riccardo Tesi was geweldig, maar het is ook erg plezant om haar solo te zien en horen zingen.
Twee leden van The Shin komen met hun gastzanger het Oratoire binnen. Geen duelerende gitaren, geen kruik waar op getrommeld wordt, geen danser, slechts’ drie zangers uit Georgië, maar prachtig, hun warme diepe stemmen voel je in je lijf. Ze zingen ook een lied dat steeds sneller gaat, de gastzanger heeft een spiekpapier bij zich de anderen plagen hem door een hand erop te leggen. Het lied gaat sneller en sneller, het publiek applaudisseert een paar keer omdat het niet sneller lijkt te kunnen, we klappen, maar het kan toch nog sneller. Het is grappig en we moeten allemaal erg lachen.
De drie troubadours van Trio Abdallah/Chemirani/Théron komen het Oratoire binnen en ik realiseer me dat dit voor het eerst deze avond is dat er naast de handdrum er muziekinstrumenten aan te pas komen
De Zarb van Bijan Chemirani, de Oud van Tarek Abdallah en de stem van Manu Théron versterken elkaar.
Dan hebben de vrijwilligers van U Svegliu Calvese even tijd nodig om het Oratoire voor te bereiden op de Walli Langa Group uit Rajasthan.
We vermoeden dat er nu versterking komt, maar niets is minder waar, er wordt een podium opgebouwd waarop een groot vloerkleed komt. Vier prachtig wit geklede mannen met gekleurde sjaals en dito tulbanden komen binnen en gaan op hun knieën op het kleed zitten.
Eén heeft een trommel, één een Indisch harmonium en de twee anderen hebben houten Kartales (een soort castagnetten). Met vrolijke gezichten beginnen ze te zingen, het geeft je het gevoel dat ze over de liefde en andere blije onderwerpen zingen, zeker weten doen we het natuurlijk niet want ze zingen in Rajasthani.
Wederom horen we zeer krachtige stemmen, één van de mannen zwaait zo vervaarlijk met de Kartales dat we bang zijn dat hij de ander een klap verkoopt. Gelukkig valt dat mee maar er lijkt wel een soort Kartales-duel te ontstaan. Het concert is op geen enkel moment minder in kracht of intensiteit, het publiek beloont ze met een luid applaus.
En dan is het ineens afgelopen, het eind van de 22e Rencontres Polyphoniques is een feit. Het eind van de Rencontres geeft me altijd een weemoedig gevoel, zoveel fijne muziek, enthousiaste artiesten, vriendschappen, ontmoetingen, het had nog wel even door mogen gaan maar het is klaar en over.
We lopen naar de Kathedraal en daar horen we het slotapplaus, helaas, er is geen extraatje te verkrijgen.
Lichtelijk verloren staan we op de trappen van het Piazza d´Arme, het is inmiddels droog en niet koud, en dan ineens, toch nog een extraatje: de Italiaanse dames en heer van Aria Stisa staan vlak bij ons en beginnen spontaan en met veel plezier te zingen, al snel staat er een grote groep enthousiast publiek om hen heen, er wordt meegezongen met “Bella Ciao” wat denk ik een bekend Italiaans lied is, wat is dit een heerlijk toetje.
En dan is het echt klaar, we nemen afscheid van l´Amichi d´A Filetta, we zeggen "à l´anée prochaine" tegen enkele U Svegliu Calvese leden, en "merci et a jeudi" tegen Valérie en de mannen van A Filetta (we zullen die dag een concert van A Filetta bijwonen in Düsseldorf).
Onder de heldere sterrenhemel lopen we voor de laatste keer dit jaar over de keien van de citadel naar beneden.
Het was weer genieten...