Recensies - april 2010 Hasselt
Concert gegeven door A Filetta in de Schouwburg te Hasselt (België) op 2 april 2010.
Het kippenvel blijft.
Het zal zo’n twintig jaar geleden zijn, ik zet de radio aan, Belgische zender, en ik weet niet wat ik hoor. Het zijn zingende mannen, a capella, stemmen die elkaar afwisselen en door elkaar heen dwarrelen. Het heeft een vleugje middeleeuws monnikengezang, maar toch weer net niet en muziek uit de Arabische wereld kun je het ook niet noemen. Het duurt maar even, ik val kennelijk net in het laatste gedeelte. Komt er nog meer? Nee, de programma-mevrouw aan het woord. Ik krabbel nog net 'Corsicaanse polyfonie' op een papiertje.
Niet veel later ben ik bij een vriend, een liefhebber van volksmuziek. Hij zegt: "nu zal ik je eens wat laten horen…!". Ik luister, zet mijn uitgestreken gezicht op en zeg, dat is Corsicaanse polyfonie. Hij perplex natuurlijk, hoe ik dat kon weten. Maar intussen was ik al verkocht, verslingerd aan de Corsicaanse polyfonie. De eerste cd die ik kocht was Ab Eternu van A Filetta. Ik moet hier eerlijk bekennen dat ik toen niet eens wist of Ab Eternu de naam was van de cd of van de groep.
Goed, dat was toen. Nu, zoveel jaar en zo’n veertig cd’s met Corsicaanse muziek verder blijft voor mij A Filetta in hun genre het top-ensemble. Het beluisteren van hun cd’s is genieten. Een concert, zoals nu in Hasselt, is een ervaring waarbij ik via mijn oren in mijn hart wordt geraakt. De lezer begrijpt intussen dat schrijver dezes niet geheel onbevooroordeeld is.
Het eerste concert van A Filetta dat ik bijwoonde, was in 2006 op Corsica, in Calvi. Het was het Medea-project. Het hele concert lang op het puntje van mijn stoel, temidden van aan doodstil publiek. Geen applaus tussendoor, geconcentreerd luisteren, maar ook kijken. Wanneer het applaus losbarst het gevoel dat je ontwaakt na in een andere wereld te zijn geweest. Wat dat kijken betreft, is er dan iets te zien aan zeven zangers die, zoals nu ook weer in Hasselt, schouder aan schouder staan opgesteld in een halve kring, veelal religieus getinte liederen ten gehore brengen? Het antwoord is: jawel. Jean-Claude Acquaviva heeft de naam een bezielende motor en inspirator te zijn. Hij maakt dat alleen al in zijn gebarentaal en mimiek voortdurend waar. Corsicaans gezang heeft een hoog gehalte aan emotie. Ik hoor weeklagen, jubelen, huilen. Het is bij Jean-Claude allemaal aan lichaamshouding, gezichtsuitdrukking, gebaren van armen, handen en vingers af te lezen. De groep wordt schijnbaar moeiteloos meegevoerd, de timing is perfect.
De signalen worden ook van man tot man doorgegeven, een arm wordt om de buurman heengeslagen, het verhoogt het saamhorigheidsgevoel. Ik stel me voor dat zaken als tempo, ritme, volume met dit fysieke contact worden aangegeven. Sluit ik mijn ogen en concentreer me op de muziek alleen, dan hoor ik gezang dat virtuoos te noemen is. Maar ik hoor ook dat deze virtuositeit, gevormd na jarenlange ervaring, niet ten koste gaat van de echte boodschap. Die boodschap is voor mij niet eens het verhaal, maar het gevoel dat in deze muzikale verpakking zit.
Van alle mij bekende Corsicaanse ensembles is juist A Filetta het meest in staat de menselijke stem zo te gebruiken, dat emotie ook daadwerkelijk op het luisterende publiek over komt. In Hasselt wordt het hele scala aan hard, zacht, snel en langzaam uit de kast gehaald. Afwisseling, ook in de bezetting, zo nu en dan doen één of meer leden van het ensemble een stapje terug. Sommige delen worden zo zacht gezongen dat ik ze slechts kan beschrijven in termen als ijl en teder. De tonen worden dan vaak lang uitgesponnen. Voor mij een kenmerkend A Filetta-geluid. Het lijkt dan alsof in de zaal niemand beweegt en elk zijn adem inhoudt. Er is niets meer, alleen de muziek en ik.
Ik hoor de solo van Jean-Luc Geronimi. Zijn stem roept bij mij het beeld op van de beweeglijke vlucht van een vlinder. Het is ook een geluid dat ik associeer met kwetsbaarheid, breekbaarheid. Met het concert van deze avond ervaar ik opnieuw hoezeer deze groep een bijna in de vergetelheid geraakte volkstraditie levend en interessant weet te houden. En hoe nieuwe composities en arrangementen geen afbreuk doen aan deze traditie.
Eh, en ja, nu we toch in België waren, dan ook maar de volgende avond naar het concert in Turnhout. Een beetje te veel van hetzelfde? Nee hoor, twee keer genieten!
Bent u nog nooit naar een concert van A Filetta geweest? Weest gewaarschuwd, het kan verslavend werken!
Nieuw- en Sint Joosland, 4 april 2010
©Frans Dingemanse
PS: Ik mag een verzoeknummer indienen voor de website. Wel, het was Goede Vrijdag, dus hoopten mijn vrouw en ik dat we U lamentu di Ghjesu te horen zouden krijgen en misschien wel gezongen door Jean-Luc. Dat was niet zo. Dus bij dezen als verzoek. En als Jean-Claude het zingt is het natuurlijk ook goed.
Het kippenvel blijft.
Het zal zo’n twintig jaar geleden zijn, ik zet de radio aan, Belgische zender, en ik weet niet wat ik hoor. Het zijn zingende mannen, a capella, stemmen die elkaar afwisselen en door elkaar heen dwarrelen. Het heeft een vleugje middeleeuws monnikengezang, maar toch weer net niet en muziek uit de Arabische wereld kun je het ook niet noemen. Het duurt maar even, ik val kennelijk net in het laatste gedeelte. Komt er nog meer? Nee, de programma-mevrouw aan het woord. Ik krabbel nog net 'Corsicaanse polyfonie' op een papiertje.
Niet veel later ben ik bij een vriend, een liefhebber van volksmuziek. Hij zegt: "nu zal ik je eens wat laten horen…!". Ik luister, zet mijn uitgestreken gezicht op en zeg, dat is Corsicaanse polyfonie. Hij perplex natuurlijk, hoe ik dat kon weten. Maar intussen was ik al verkocht, verslingerd aan de Corsicaanse polyfonie. De eerste cd die ik kocht was Ab Eternu van A Filetta. Ik moet hier eerlijk bekennen dat ik toen niet eens wist of Ab Eternu de naam was van de cd of van de groep.
Goed, dat was toen. Nu, zoveel jaar en zo’n veertig cd’s met Corsicaanse muziek verder blijft voor mij A Filetta in hun genre het top-ensemble. Het beluisteren van hun cd’s is genieten. Een concert, zoals nu in Hasselt, is een ervaring waarbij ik via mijn oren in mijn hart wordt geraakt. De lezer begrijpt intussen dat schrijver dezes niet geheel onbevooroordeeld is.
Het eerste concert van A Filetta dat ik bijwoonde, was in 2006 op Corsica, in Calvi. Het was het Medea-project. Het hele concert lang op het puntje van mijn stoel, temidden van aan doodstil publiek. Geen applaus tussendoor, geconcentreerd luisteren, maar ook kijken. Wanneer het applaus losbarst het gevoel dat je ontwaakt na in een andere wereld te zijn geweest. Wat dat kijken betreft, is er dan iets te zien aan zeven zangers die, zoals nu ook weer in Hasselt, schouder aan schouder staan opgesteld in een halve kring, veelal religieus getinte liederen ten gehore brengen? Het antwoord is: jawel. Jean-Claude Acquaviva heeft de naam een bezielende motor en inspirator te zijn. Hij maakt dat alleen al in zijn gebarentaal en mimiek voortdurend waar. Corsicaans gezang heeft een hoog gehalte aan emotie. Ik hoor weeklagen, jubelen, huilen. Het is bij Jean-Claude allemaal aan lichaamshouding, gezichtsuitdrukking, gebaren van armen, handen en vingers af te lezen. De groep wordt schijnbaar moeiteloos meegevoerd, de timing is perfect.
De signalen worden ook van man tot man doorgegeven, een arm wordt om de buurman heengeslagen, het verhoogt het saamhorigheidsgevoel. Ik stel me voor dat zaken als tempo, ritme, volume met dit fysieke contact worden aangegeven. Sluit ik mijn ogen en concentreer me op de muziek alleen, dan hoor ik gezang dat virtuoos te noemen is. Maar ik hoor ook dat deze virtuositeit, gevormd na jarenlange ervaring, niet ten koste gaat van de echte boodschap. Die boodschap is voor mij niet eens het verhaal, maar het gevoel dat in deze muzikale verpakking zit.
Van alle mij bekende Corsicaanse ensembles is juist A Filetta het meest in staat de menselijke stem zo te gebruiken, dat emotie ook daadwerkelijk op het luisterende publiek over komt. In Hasselt wordt het hele scala aan hard, zacht, snel en langzaam uit de kast gehaald. Afwisseling, ook in de bezetting, zo nu en dan doen één of meer leden van het ensemble een stapje terug. Sommige delen worden zo zacht gezongen dat ik ze slechts kan beschrijven in termen als ijl en teder. De tonen worden dan vaak lang uitgesponnen. Voor mij een kenmerkend A Filetta-geluid. Het lijkt dan alsof in de zaal niemand beweegt en elk zijn adem inhoudt. Er is niets meer, alleen de muziek en ik.
Ik hoor de solo van Jean-Luc Geronimi. Zijn stem roept bij mij het beeld op van de beweeglijke vlucht van een vlinder. Het is ook een geluid dat ik associeer met kwetsbaarheid, breekbaarheid. Met het concert van deze avond ervaar ik opnieuw hoezeer deze groep een bijna in de vergetelheid geraakte volkstraditie levend en interessant weet te houden. En hoe nieuwe composities en arrangementen geen afbreuk doen aan deze traditie.
Eh, en ja, nu we toch in België waren, dan ook maar de volgende avond naar het concert in Turnhout. Een beetje te veel van hetzelfde? Nee hoor, twee keer genieten!
Bent u nog nooit naar een concert van A Filetta geweest? Weest gewaarschuwd, het kan verslavend werken!
Nieuw- en Sint Joosland, 4 april 2010
©Frans Dingemanse
PS: Ik mag een verzoeknummer indienen voor de website. Wel, het was Goede Vrijdag, dus hoopten mijn vrouw en ik dat we U lamentu di Ghjesu te horen zouden krijgen en misschien wel gezongen door Jean-Luc. Dat was niet zo. Dus bij dezen als verzoek. En als Jean-Claude het zingt is het natuurlijk ook goed.
|
